Slava · Januar

Slave u januaru — pregled po datumima

Januar je mesec sa najviše velikih praznika u srpskom kalendaru — Božić, Bogojavljenje, Sv. Sava — i u tom toku se obeležavaju i četiri vrlo česte slave: Stevandan, Sv. Vasilije Veliki, Jovanjdan i Savindan. Sve četiri padaju van Božićnog posta (post se prekida 7. januara), pa je slavski sto u januaru po pravilu mrsan.

Ažurirano: maj 2026.

2026

JAN

Slave u januaru — datumi

Pregled obuhvata krsne slave koje srpske porodice tradicionalno obeležavaju u januaru — ukupno 4 datuma. Datumi su iz pravoslavnog kalendara za 2026. godinu.

Sv. arhiđakon Stefan — Stevandan

Prvi hrišćanski mučenik i jedan od sedmorice prvih đakona koje su apostoli rukopoložili u Jerusalimu. Često slavljena porodična slava.

mrsna slava

9. januar

Sv. Vasilije Veliki

Episkop Cezareje Kapadokijske u IV veku, autor liturgije koja se i danas služi u određene dane crkvene godine.

mrsna slava; poklapa se sa srpskom Novom godinom (Julijanski 1. januar)

14. januar

Sv. Jovan Krstitelj — Jovanjdan

Sabor svetog Jovana Krstitelja, dan posle Bogojavljenja. Jedna od najčešćih srpskih krsnih slava.

mrsna slava

20. januar

Sv. Sava Srpski — Savindan

Prvi srpski arhiepiskop (1219), osnivač Hilandara i autonomne srpske crkve. Istovremeno porodična i školska slava.

mrsna slava; školska slava

27. januar

Slave u januaru — širi kontekst

Januarske slave su među najčešćim u Srbiji. Tri od njih (Stevandan 9. januara, Vasiljevdan 14. januara i Jovanjdan 20. januara) idu u nizu kroz prve tri sedmice meseca, dok Savindan 27. januara zatvara mesec praznikom koji je istovremeno porodična slava i školska slava (od 1840. zvanično).

Posle Božića (7. januar) post je prekinut, pa se sve januarske slave obeležavaju mrsno — pečenje, slavski kolač, pšenica (koljivo), domaća jela. Krsna slava je, po doktrini, samostalan praznik i ne pomera se kada padne u nedelju ili na drugi praznik; u januaru se to dešava često, jer se mesec poklapa s praznicima.

Sv. Sava se obeležava i kao školska slava — 27. januara većina osnovnih i srednjih škola u Srbiji ima skraćen program ili akademiju, a u crkvama se služi liturgija i osvešćuje slavski kolač zajednički za prosvetnu zajednicu. To je jedini slučaj u kalendaru kada „institucionalna” slava deli datum s ličnim porodičnim slavama.

Kratko o svakom svetitelju

Sv. arhiđakon Stefan (Stevandan, 9. januar) bio je jedan od sedmorice prvih đakona koje su apostoli rukopoložili u Jerusalimu i prvi hrišćanski mučenik (otuda titula „prvomučenik”). Iznosi se predanje da je Pavle, pre obraćenja, prisustvovao njegovom kamenovanju.

Sv. Vasilije Veliki (14. januar) — episkop Cezareje Kapadokijske u IV veku, autor liturgije koja se i danas služi u određene dane crkvene godine. „Veliki” mu je atribut zbog autoriteta u dogmatskim sporima i bogoslovskoj literaturi.

Sv. Jovan Krstitelj (Jovanjdan, 20. januar) obeležava se dan posle Bogojavljenja, jer je njegova uloga vezana za krštenje Hristovo. Datum se zato zove i „Sabor svetog Jovana Krstitelja”.

Sv. Sava (27. januar) — sin Stefana Nemanje, prvi srpski arhiepiskop, osnivač Hilandara i autonomne srpske crkve (1219). Civilni i kulturni značaj odavno prelazi okvir crkvene zajednice.

Sezonski okvir

Januarske slave su zimske — sto je obično bogat (kuvana jela, pečenje, zimnica), a poseta gostiju traje ceo dan ili duže (mnoge porodice slavu obeležavaju dva dana, glavni dan i „pomenak” sutradan).

Pošto u januaru škole imaju zimski raspust do druge nedelje, mnogim porodicama je lakše da spreme veliku poslugu — gostiju često bude i više nego na slavama u drugim mesecima.

Povezani vodiči

Vodič